Það skemmist ei tönn...

Sýning um tannheilsu og tannlæknaminjar í nýbyggingu Lækningaminjasafns

Að undanförnu hafa umræður um slæma tannheilsu barnanna okkar verið áberandi. Dökk mynd er dregin upp. Þetta er ástand sem á sér aðdraganda og minnir um margt á tannheilsu á fyrrihluta 20. aldar. Í sýningu Lækningaminjasafns Það skemmist ei tönn... er teflt saman tveimur tímum, hinum sögulega og núinu.

 Í gegnum fjölmiðla kynnumst við börnum sem eru löngu hætt að brosa en taka verkjalyf á kvöldin til þess að ná að festa svefn. Við fréttum af því að tannrestar eru dregnar úr börnum í átaksverkefni Tannlæknadeildar Háskóla Íslands og Velferðarráðuneytis.

 Sterk tenging er gerð vera milli tannheilsu barna og efnahags foreldranna þeirra. 42% barna á aldrinum 0-17 ára mættu ekki til tannlæknis árið 2010. Þó eru forvarnir besta og ódýrasta vörnin gegn tannskemmdum sem læknar flokka sem ómeðhöndlaðan sjúkdóm. Á sama tíma eykst neysla gosdrykkja og sælgætis. Því er fleygt að 1,2 tonn af sælgæti seljist á einum sólarhring í einni verslun á höfuðborgarsvæðinu.

Þetta er ástand sem á sér aðdraganda. Það minnir um margt á upphafsár 20. aldar. Þá sem nú voru aukin sykurneysla og lélegt aðgengi að tannlæknum talin helsta orsök tannskemmda.

Tveir tannlæknar voru starfandi á Íslandi árið 1910 og tanndráttur algengasta lækningin við tannverk. Ástandið gat aðeins batnað. Mikilvægur áfanga var náð árið 1922 þegar skólatannlækningar hófust í Reykjavík árið 1921. Fjölgun tannlækna og aukið aðgengi um allt land skipti sköpum.

Árið 1996 gáfu niðurstöður 10 ára rannsókna tilefni til bjartsýni. Tannskemmdir barna höfðu á einum áratug minnkað um helming og ástandið á Íslandi farið að líkjast því sem gerist á hinum Norðurlöndunum.  En þá voru óveðursskýin tekin að hrannast upp.

Í þessari sýningu Lækningaminjasafns Íslands er teflt saman tveimur tímum, hinum sögulega og núinu. Það er von safnsins að sýningin auki skilning gesta á sögunni og skapi aukna dýpt í umræður dagsins og jafnvel von um bjartari tíma börnunum okkar til handa.